Agnieszka Kocel-Duraj

Niniejszy artykuł powstał na kanwie opowieści o historii i roli angielskiego dialektu północnego na przestrzeni wieków. Biorąc pod uwagę tę wieloaspektowość Północy, z łatwością można zidentyfikować pewne istotne wartości, unikalne dla regionu i nadające mu niepowtarzalny charakter. To z kolei stwarza dość duże wyzwanie dla tłumaczy mierzących się z przekładem tekstów dialektalnych. W tym przypadku muszą oni mieć na uwadze nie tylko odmienność języka, ale cały bagaż historii, doświadczeń, stereotypów i lokalnego kolorytu, które ta odmienność ze sobą niesie. Przedstawione w artykule przykłady takich tłumaczeń wydają się nie przynosić oczekiwanych efektów – pozostawiają małą pustkę po czymś, co nie zostało dopowiedziane w tłumaczeniu. Ta pozorna przekładalność wydaje się tym dobitniej potwierdzać szczególną rolę dialektów, zwłaszcza dialektu północnego, w kształtowaniu świadomości i tożsamości osób nimi władających, a także podkreślać ich znaczenie oraz istotny wpływ na obraz języka jako całości. Głównym zamierzeniem niniejszego opracowania było ukazanie tego typu zależności i wynikających z nich niekiedy kontrowersji, co mogłoby zachęcić do dalszych rozmów na temat przyszłości dialektu północnego w zmieniającym się świecie, gdzie przekaz informacji wydaje się przewyższać wagą formę i styl oryginalnej wypowiedzi, stanowiące przecież kwintesencję istnienia dialektu.

This article has been written in the form of a story about the English Northern dialect. Taking into account the multifaceted character of the North, it is easy to identify some crucial values unique to the region, which make the area and its tongue so distinctive. This in turn presents a serious challenge for translators attempting to translate dialectal texts, who need to face not only the distinctness of the language, but also the whole burden of history, experience, stereotypes, and local colors which such otherness invokes. The examples of such translations seem not to bring about the effects expected, leaving blank spaces after all things that could not be said in the translation. This superficial translatability seems, however, to emphasize even more strongly the special role of dialect, particularly the Northern variety, in developing self-awareness and identity of communities
where such dialects are used, and in underlining their significance as well as considerable influence on the whole language. The main aim of this study was to show these types of correlations and resulting controversies, which could provoke further discussion about the future of the Northern dialect in the changing world where the transfer of information seems to overshadow the importance of the form and style of expression which, after all, constitutes the very essence of the dialect.